100 vjet më parë – 6 prill 1914

Prill 6, 1914 – Guverna shqiptare arreston Dhespotin Gjermanos të Korçës me katër grekomanë vendës, si fajtorë të kryengritjes, dhe i çon nga Korça në Elbasan, ku i mban të burgosur. Në Korçë brënda bëhen kërkime dhe gjenden shumë armë, 8 ushtarë grekë të ardhur si komitë dhe disa andartë grekë prej Greqisë dhe Maqedonisë.

[Mithat Frashëri, Kalendari kombiar i Vatrës i motit 1918, redaktuar nga Fan S. Noli, f. 33].

 

 

100 vjet më parë – Korçë, 5 prill 1914 – Masakra e Ballamaçëve

Prill, 5, 1914 – Bëhet një luftë në Shënd-Elli, afër Korçës. Grekët kishin ardhur me ushtarë të rregullshim dhe me oficerë nga ana e Bilishtit; në mes të tyre ishte dhe ish-deputeti Bushio nga Serfixheja: ushtarët ishin më tepër se treqind me tri mitraloza; të tjerë grekë kishin dashur të vijnë nga Gryka e Mborjes, po kishin gjetur udhën të mbyllur. Grekët u thyen në luftë dhe u hoqnë prapë, duke lënë shumë të vrarë dhe dy mitraloza. Kumandari i grekëve ishte oficeri Mavraza. Atë ditë, brenda në Korçë, andartë të fshehur bënë disa vrasje. Në mes të tjerëve, therrën në një mënyrë çnjerëzore At Harallamp Ballamaçin, priftin Vllah, të vëllanë dhe kushëririn. Gjith’ atë ditë, grektë doqnë 64 shtëpi në Gracë, 16 shtëpi në Poloskë të Devollit, dhe 3 shtëpi në Verlen. Në Gracë masakruan gjashtë burra dhe tri gra, dhe doqnë të gjallë një burrë dhe një grua.

[Hartuar nga Mithat Frashëri, marrë nga Kalendari i Vatrës. i Motit 1918, redaktuar nga Fan S. Noli – f. 32, 33].

This Day, April 2, in Albanian – Jewish History

1937: In Albania, the Jewish community was granted official recognition by the government. The largest Jewish populations were located in Kavaje and Vlora. Approximately, 600 Jews were living in Albania prior to World War II, 400 of who were refugees. At the beginning of World War II, hundreds of Jews arrived
in Albania seeking refuge from Nazi persecution in other regions of Europe.
More on events of this day here

100 Years Ago – 100 vjet më parë – 2 prill 1914

Nga Kalendari i Vatrës i Motit 1918 – redaktuar nga Fan S. Noli

“Prill 2, 1914.- Trazim në Korçë: Ca grekomanë, të shtyrë prej agjentëve të Greqisë dhe prej kapedan Sulos (njeriut të Dhespotit), nga mezi i natës, zunë të hedhin pushkë, duke thirrur: “Rroftë Autonomia! Rroftë Greqia!” Vriten disa prej shqiptarëve, pastaj kërcet pushka brenda në qytet dhe vriten edhe të tjerë nga të dyja anët. Arrijnë njerës nga fshatrat e Korçës dhe qetësohet qyteti.”

Shënim: “Datat dhe ngjarjet …nga Janar 7, 1914, gjer më Nëntor 7, 1914, janë marrë fjalë pas fjale nga KALENDARI KOMBIAR i motit 1915, dhe janë të shkruara prej shkrimtarit dhe atdhetarit të njohur Lumo Skëndo (Midat Be Frashëri)” – Nga Kalendari i Vatrës i Motit 1918, redaktuar nga Fan S. Noli, f. 32.

Albania 100 Years Ago – 100 vjet më parë – Mars 1914 – Nga Kalendari i Vatrës i Motit 1918

Mars 3, 1914 – Madhështia e Tij, Princi Wied që ka pranuar fronin e Shqipërisê dhe do të mbanjë emrin Mbreti Wilhelm I, i telegrafon kryetarit të Komisionit të Kontrollit se me 7 të këtij muaji do të dalë në Durrës.

Një tejshkrim nga madhori Mustafa Arianiti na lajmëron se sot hyri xhandarmëria jonë në Korçë, e cila iu dorëzua prej oficerit grek kollonelit Kondulis.

Mars 6, 1914 – Në Odriçan oficeri grek fton oficerin shqiptar të vejë të marrë vendin. Po me të qasur xhandarmëria shqiptare, Grekët u hapin zjarrin me të pabesë: Vriten dymbëdhjetë shpirt dhe oficeri Qani plagoset.

Mars 7, 1914 – Madhështit’e Tyre Mbreti Wilheml i Parë dhe Mbretëresha Sofia ardhë në Durrës. Qyteti i tërë ishte në festë. U bë një pritje fort e bukur. Kishin ardhur delegatë prej çdo qyteti dhe prej kollonive jashtë Shqipërisë. Natën u bënë parada me flamur dhe me fenerë. Mbreti në krye të shkallës së Pallatit u jepte të fala botës. Të gjitha shtëpitë ishin ishin zbukuruar me fenerë. Mbreti disa dit me rradhë priti urimet e parësisë së delegacjeve që ardhë edhe prej Matit, Dibrës, Shkodrës, Korçës, Elbasanit, etj.

Mars 10, 1914 – Njëqind xhandarë u nisnë prej Durrësit për në Vlorë që të ndodhen gati të venë në Sarandë kur ta lëshonjë Greku.

At Fan Noli bëri një shërbesë fetare në shesh përpara pallatit për nder të Mbretit. U ndodhë shumë njerëz, po Dhespoti kishte porositur që të mos gjendet asnjë i krishterë vendës.

Mars 13, 1914 – Në xhami të madhe të Durrësit u bë një lutje për Mbretin në të cilën u gjend Madhështia e Tij.

Mars 14, 1914 – Arriu në Durrês Turhan Pasha Përmeti, i thirrur prej Madhështisë së Tij Mbretit.

Mars 15, 1914 – U bë një lutje në Kishën Orthodokse për nder të Mbretit dhe të Mbretëreshës. Madhështitë e Tyre u ndodhën në Kishë me gjithë pasësit.

U formua kabineti: Turhan Pasha Kryeministër dhe Ministër i Punëve të Jashtme; Esat Pasha Ministër i Punëve të Brendshme dhe i Luftës; Myfit Be Libohova i Drejtësisë; Dr. Turtulli i Mësimit; Dr. Adamidi i Financave; Aziz Pashë Vrioni i Bujqësisë; Hasan Be Prishtina i Postës dhe i Telegrafeve; Bib Doda i Punëve Botore. – Po Bib Doda nukë vajti në Durrës.

U bë një lutje në Kishën Katholike të Durrësit për Mbretin.

Mars 22, 1914 – Merret vesh se në anët e Gollobordës njerëzit e Esatit mbajnë prapë frymën fanatike dhe i paskan çuar fjalë Esatit: “Qysh e kishim fjalën?” Esati u paska çuar përgjigje se “Unë prapë n’atë fjalë jam, po pres kohën.”

Mars 26, 1914 – Trubullim në Starovë, lu njerëzit e Esatit, domethënë ata që ishin kryengritur kundër nënpretorit të parë, nuk lirojnë udhën e Korçës. Bëhet goditje në mes tyre dhe xhandarmërisë së Korçës.

 

 

Fan S. Noli in the Harvard List of Heads of States

Fan Stylian Noli, the founder of the Albanian Orthodox Church and the well-respected leader of VATRA and the Albanian-American community is mentioned at the Harvard University’s list of heads of states and prime ministers who graduated from the reputable university across the Charles River, in Cambridge, MA.

The complete list is here.

KOSOVA’S WEEK OF WOMEN 2014

 

Week of Women 2014

March 24-28, 2014

Pristina, Kosovo

The third annual Week of Women will bring together more than 100 women representatives of political parties, civil society, business, media and academia to provide them with skills, knowledge and networks to help them seize new opportunities and tackle challenges they face in political, economic and social life. The event will be hosted by the Kosovo Assembly’s Women’s Caucus and Week of Women alumni.

From NDI

 

Albanian Flag to be flown in Salem, MA

Frosina is proud to announce that the historic Hawthorne Hotel in Salem, Massachusetts, will fly the Albanian flag on March 25, 2014.

This is part of their unique Flag Program.

Salem, Massachusetts is home to a large Albanian community, originating mainly from the region of Gjirokastra.

For more information on the Flag Program click here

Pages of History 2 – On Fan S. Noli and VATRA in 1918

ON FAN S. NOLI AND VATRA IN 1918

[From the American Archives]

From a report of Agent V. J. Valjavec of the Bureau of Investigations, we learn about another little known Albanian newspaper in America at that time.  The report, apparently made out of New York City, was based upon the information obtained casually from an Albanian restaurateur with the last name of Karameta and with the address on West 37th Street. The report mentions also Fan Noli’s visit there, and where to obtain more information about the leader.

The partial copy of the report is below:

“V. J. Valjavec for August 27, 1918. Albanian.

Up until recently the Albanians of New York had a weekly newspaper, which was published in this city. The name of the paper was “Schipetaria” or “Albania”, but the paper, as well as the publishers and editors, moved now to Worcester, Mass. The manager of said paper is a certain Tsaro Kallarati, while the secretary is D. Baba.

Father Noli, mentioned in Agent Weiss’ reports, visits New York only once in a while and stops in Hotel McAlpin or Navarre for one or two days. His activities and connections in this city are not known to Karameta. However, some more information might be obtained from the Albanian leaders in Boston. Their names are: Kol Tromara, Ndreka Stavro, Goni Katundi, M. Bitincku, Angelo Sotir and Kosta Papa. Their addresses are not known to Karameta. However, they are well known among the Schipetars of Boston, Mass”.

Frosina welcomes the contributions of its distinguished readership to shed more light into the very interesting events and circumstances of the amazing efforts of the Albanian-American leaders and movement to preserve the independence and integrity of Albania at the end of WWI. Contributions form the descendants of the above mentioned individuals are most welcome.

 

 

Pages of History 1 – the Birth of the Republic of Korça – December 1916

THE BIRTH OF THE REPUBLIC OF KORÇA

[From American Archives]

 

American archives provide some useful information on the situation in Korça during the First World War.  Curiously, such information comes up within the files of the Bureau of Investigations, which preceded the FBI and which, at the period between 1917-1919, was investigating VATRA, Fan Noli and all Albanian activities in Boston. As we can see from the document below, Korça was under Greek occupation for most of the time between May 1913 till December 1916, when the Autonomous Republic of Korça was proclaimed under the Presidency of the revered national leader Themistokli Gërmenji.

In a report by agent Feri W. Weiss, dated November 6, 1918, this information is found:

Since the first Balkan War, the following governments have been in effect in Korytsa (Korça).

1st.     Until December 1912, the Turkish regime;

2nd.    Until May 1913, the Greek Military Regime;

3d.    Until March 1914, the Greek Civil Regime;

4th.    Until July 1914, the Albanian Regime of Prince Wied;

5th.    Until October 1914, Greek bands;

6th.    Until December 1914, Military regime by Greece;

7th.    Until the end of October 1916, Civil Administration of Greece, Royalists;

8th.    Until November 23, 1916, Civil Administration by Venizelists;

9th     Until December 10, 1916, French Military Authority with Greek Employees;

10th    Since December 10, 1916, Independent Albanian Republic under French Military Protectorate.

The reason that the Albanian Nationalists objected to France was on account of France’s friendship with Greece. When a French officer talked to Sali Butka in order to ask him why he was fighting against the French, the Chief of Guerillas answered him: “France, at the Conference of London, was opposed to my country. She tried to give to Greece most of middle Albania. Austria on the contrary, sustained our rights. That is why we were for Austria.”